Chong Đèn Thanh Long Cho Trái Tết 2027: Bắt Đầu Ngày Nào, Thắp Bao Nhiêu Đêm?

Từ tháng 10 âm lịch, nhiều vùng thanh long sáng đèn suốt đêm. Thanh long là cây ngày dài, nghĩa là cây chỉ ra hoa khi ngày đủ dài. Vào mùa đông ngày ngắn, cây ngừng ra nụ, nên nhà vườn thắp đèn ban đêm để báo cho cây rằng ngày vẫn còn dài. Mỗi đêm đèn là một khoản tiền điện, và mỗi ngày bắt đầu sớm hay trễ quyết định trái có kịp chợ Tết hay không.

Tết Đinh Mùi rơi vào thứ Bảy, ngày 6/2/2027. Bài này giải thích vì sao ánh đèn làm thanh long ra hoa, tính ngược từ ngày Tết ra ngày bắt đầu chong đèn, cho biết mỗi đêm thắp bao lâu, bao nhiêu đêm, dùng bóng gì, và những bệnh, sâu cần canh trong mùa hoa trái Tết. Mỗi con số đi kèm nguồn đã mở; chỗ nào chưa có số đo ở Việt Nam, bài nói rõ.

Vì Sao Ánh Đèn Làm Thanh Long Ra Hoa?

Tài liệu của Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao Khoa học Công nghệ, Đại học Nông Lâm TP.HCM, ghi ngắn gọn: thanh long là cây ngày dài. Một nhóm nghiên cứu ở Đài Loan, đăng trên tạp chí HortScience năm 2012, đo được ngưỡng: khi ngày ngắn hơn khoảng 12 giờ, cây ngừng ra nụ. Họ thử che bớt ánh sáng mùa hè cho ngày chỉ còn 8 giờ, và cây ngừng ra nụ dù trời vẫn nóng.

Ở Việt Nam, theo một bài tổng quan đăng trên Technology in Horticulture (2025), ngày ngắn hơn 12 giờ từ tháng 10 đến tháng 1, ngắn nhất khoảng 11 giờ. Đó là lý do mùa đông cây nghỉ ra hoa, và cũng là lý do ánh đèn có tác dụng.

Ánh đèn ban đêm không phải là phân bón cho cây. Đèn chỉ cắt đôi đêm dài, để cây nhận ra một "ngày dài" và ra nụ như vào mùa hè.

Cùng nghiên cứu năm 2012, thắp đèn 4 giờ giữa đêm (22 giờ đến 2 giờ sáng) từ giữa tháng 9 đến cuối tháng 12 làm 18–28% số cành ra hoa trái mùa, trong khi cây không thắp đèn không ra hoa. Ở Bình Đông (miền nam Đài Loan), thắp 6 giờ giữa đêm làm 88% số cành ra hoa. Thời gian cần thắp cũng phụ thuộc nhiệt độ: khoảng 4 tuần cho giai đoạn giữa tháng 10 đến giữa tháng 11, nhưng tới khoảng 3 tháng cho tháng 1 đến tháng 3, khi đêm thường chỉ 10–15°C.

Chỉ Cành Đủ Già Mới Nghe Đèn

Một nghiên cứu khác của cùng nhóm ở Đài Loan, đăng trên Scientia Horticulturae năm 2022, cho thấy cành non không phản ứng với ánh đèn. Cành phải mọc được khoảng 13,5–15,5 tuần (khoảng 3–3,5 tháng) mới đủ tuổi ra nụ khi được chiếu sáng. Nghĩa là muốn có hoa trong tháng 12, các cành phải được giữ lại và nuôi từ khoảng tháng 8. Vườn vừa cắt tỉa mạnh, toàn cành non, thắp đèn sẽ ít nụ.

Chong Đèn Thanh Long Cho Trái Tết 2027 Bắt Đầu Ngày Nào?

Theo Báo Nông nghiệp và Môi trường (2023), nhà vườn Bình Thuận bắt đầu chong đèn từ tháng 10 âm lịch để có trái bán trước và sau Tết, và trái nghịch vụ thường bắt đầu thu từ tháng Chạp. Đổi sang dương lịch cho năm nay:

Bài giữ tên tỉnh như trong các nguồn được dẫn. Từ 1/7/2025, Bình Thuận nhập vào Lâm Đồng, Long An nhập vào Tây Ninh, Tiền Giang nhập vào Đồng Tháp.

Từng Chặng Mất Bao Lâu?

Khảo sát vườn thanh long của Đại học Nông Lâm TP.HCM ghi 85% vườn thắp 8–10 giờ mỗi đêm, trong 15–20 đêm tùy mùa. Nụ nhú 4–7 ngày sau khi tắt đèn; nụ lớn khoảng 20–21 ngày; khoảng 3 ngày để nở và đậu trái; trái lớn 25–28 ngày. Tính chung từ nụ đến thu hoạch khoảng 50–52 ngày. Ở Đài Loan, nụ đến hoa nở mất 17–23 ngày và hoa đến thu hoạch mất 33–38 ngày (HortScience 2020; báo cáo Trạm Cải tiến Nông nghiệp Đài Trung 1997). Con số Đài Loan dài hơn một chút ở chặng trái, có thể vì đêm ở đó lạnh hơn; đây là suy luận.

Tổng cộng khoảng 69 ngày nếu mọi chặng nhanh, 79 ngày nếu chậm. Đội ngũ Quốc Việt Agri cộng thêm một khoảng dự phòng tới khoảng 85 ngày cho năm đêm lạnh; khoảng dự phòng này là ước tính, không phải số đo. Tính ngược:

• Muốn thu khoảng 20/1/2027: bắt đầu thắp từ khoảng 2/11 đến 12/11/2026.
• Muốn thu khoảng 28/1/2027: bắt đầu khoảng 10/11 đến 20/11/2026.
• Muốn thu trễ nhất khoảng 5/2/2027: bắt đầu khoảng 18/11 đến 28/11/2026, nhưng không còn chỗ dự phòng cho năm lạnh.

Thắp Bao Nhiêu Đêm Là Đủ?

Theo lời Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Bình Thuận kể với VOH (2017), nhà vườn thắp ba đợt mỗi năm: đợt tháng 10–12 khoảng 10–12 đêm, đợt tháng 12–1 khoảng 15–20 đêm vì trời lạnh hơn, đợt tháng 1–3 khoảng 10–15 đêm, mỗi đêm 8 giờ. Khảo sát ở Long An của Đại học Cần Thơ ghi nhà vườn thắp trung bình 20 đêm mỗi vụ nghịch, 10 giờ mỗi đêm từ 19 giờ đến 5 giờ sáng, có hẹn giờ; giảm xuống 8–9 giờ làm số cành có nụ giảm ở một số tháng. Kết quả ở Đài Loan đi cùng hướng: đêm còn ấm thì thắp ngắn, đêm lạnh phải thắp dài hơn nhiều.

Mùa Đông 2026–2027: Ấm Hơn Bình Thường Có Lợi Gì?

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia (Vietnam+, 15/10/2026) dự báo El Niño duy trì cường độ rất mạnh từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, xác suất 96%. Tháng 12 và tháng 1, Nam Bộ ấm hơn trung bình 1–2°C; không khí lạnh hoạt động yếu hơn trung bình, dù vẫn có thể có những đợt lạnh ngắn. Lượng mưa tháng 12 ở Duyên hải Nam Trung Bộ, gồm vùng Bình Thuận, thấp hơn trung bình 50–100 mm.

Với thanh long, đêm ấm có lợi: nghiên cứu Đài Loan năm 2016 thấy khi đêm được giữ trên 15°C, thắp đèn 4 tuần đã cho 50% số cành ra hoa, còn những đợt lạnh làm nhiều nụ bị hỏng. Năm nay đêm ấm hơn bình thường nên nụ ra đúng hẹn dễ hơn; đó là xu hướng, không phải bảo đảm. Mặt trái là khô: vườn cần đủ nước tưới trong lúc nuôi trái.

Dùng Bóng Gì, Treo Thế Nào?

Năm 2014, theo EVN, riêng Bình Thuận có khoảng 14.000 trong 21.000 ha thanh long được chong đèn bằng 4,2 triệu bóng sợi đốt 60 W. Từ đó, bóng compact 20 W thay dần bóng sợi đốt.

Bài chưa tìm được thí nghiệm đồng ruộng nào ở Việt Nam đăng tạp chí về bóng LED cho thanh long, nên không so sánh LED ở đây.

An Toàn Điện Trong Vườn Đèn

Theo Tạp chí Công Thương (2020), Tổng công ty Điện lực miền Nam ghi nhận 53 vụ tai nạn điện, 14 người tử vong trong năm 2019 và nửa đầu 2020 ở khu vực phía Nam, và Điện lực Tiền Giang nêu đèn chong thanh long là một nguyên nhân: bóng gắn vào dây bằng ghim thép, dây điện nằm dưới đất. Lời khuyên của ngành điện:

• Dùng đui đèn và mối nối đúng chuẩn; không dùng ghim thép đâm qua dây.
• Treo dây trên cao, không để dây nằm dưới đất hay vướng nước tưới.
• Lắp thiết bị chống giật (cầu dao chống dòng rò) cho đường điện vườn; nối đất vỏ máy bơm.
• Cắt điện trước khi mưa nếu được; trời mưa khi đang thắp, bóng dễ nổ (Vietnam+, 2011).

Chuẩn Bị Vườn Trước Khi Thắp

• Cành đủ tuổi. Giữ những cành đã mọc khoảng 3–3,5 tháng. Mỗi cành mẹ chừa 1–3 cành con (Đại học Nông Lâm TP.HCM).
• Phân cân đối, thêm kali khi nuôi trái. Khảo sát của Đại học Nông Lâm TP.HCM ghi mức kali clorua chuẩn khoảng 0,5 kg/trụ/năm; vườn chong đèn bón thêm 0,1–0,2 kg kali clorua mỗi trụ lúc trái lớn.
• Nước. Ở Bình Thuận, vườn tưới từ tháng 11 đến tháng 5, 3–7 ngày một lần; mọi hộ chong đèn đều tưới trong mùa khô.
• Sạch sâu bệnh trước khi thắp. Báo Nông nghiệp và Môi trường (2023) ghi nhà vườn Bình Thuận bón phân cân đối và phòng sâu bệnh trước khi chong đèn.

Sâu Bệnh Cần Canh Trong Mùa Hoa Trái Tết

Tìm Hiểu Sâu: Thanh Long Đến Việt Nam Và Các Nghiên Cứu Đứng Sau Bài Này

Theo bài viết của Cục Bảo vệ thực vật trên nền tảng chính sách nông nghiệp FFTC (2019), thanh long có nguồn gốc vùng khô hạn của Mexico và Colombia, được người Pháp đưa vào Việt Nam từ thế kỷ 19, trồng làm cảnh trong vườn cho tới khi được trồng thương mại từ những năm 1980. Năm 2000 cả nước có 5.512 ha; năm 2018 tăng lên 55.419 ha, khoảng 1,07 triệu tấn, trong đó Bình Thuận chiếm 52,82% diện tích. Hồ sơ chỉ dẫn địa lý "Thanh long Bình Thuận" tại Nhật Bản (2021) ghi sản xuất thương mại ở Bình Thuận bắt đầu năm 1990, ra hoa nhờ "chiếu sáng từ tháng 10 đến tháng 3", và chỉ dẫn địa lý được bảo hộ tại Việt Nam từ năm 2006, tại EU từ năm 2020.

Còn chuyện ai thắp đèn đầu tiên thì chỉ có lời kể: VnExpress (2018) thuật lại chuyện một người nuôi vịt ở Hàm Thuận Bắc thắp đèn sưởi cho vịt ban đêm, và những trụ thanh long gần đó ra hoa trái mùa. Bài chưa tìm được tài liệu nào ghi năm chong đèn bắt đầu.

Sản Phẩm Cho Mùa Hoa Trái Thanh Long Tại Quốc Việt Agri

Đèn, nước và cành đủ tuổi quyết định phần lớn vụ trái Tết; thuốc chỉ dùng khi thăm vườn thấy bệnh, thấy rệp. Ba sản phẩm dưới đây có đăng ký trên thanh long cho đúng đối tượng nêu trong bài. Bà con gửi ảnh cành, hoa, trái qua Zalo, đội ngũ Quốc Việt Agri xem cùng bà con đó là bệnh gì trước khi phun.

Kết Luận

Những vườn thanh long sáng đèn trong tháng 10 âm lịch là những vườn đang hẹn ngày với chợ Tết. Năm nay, bắt đầu khoảng 9–15/11/2026, thắp 15–20 đêm, mỗi đêm 8–10 giờ, trên những cành đã đủ 3 tháng tuổi; nụ sẽ nhú đầu tháng 12, hoa nở cuối tháng 12, trái chín cuối tháng Chạp. Giữ đường điện an toàn, giữ nước đủ trong mùa khô, và cắt sớm những vết đốm nâu trên cành non.

Nguồn Tham Khảo

1. Jiang, Y.-L., et al. (2012). The photoperiod-regulated bud formation of red pitaya (Hylocereus sp.). HortScience 47(8): 1063–1067. doi.org/10.21273/HORTSCI.47.8.1063
2. Jiang, Y.-L., et al. (2016). Bud development in response to night-breaking treatment in the noninductive period in red pitaya (Hylocereus sp.). HortScience 51(6): 690. doi.org/10.21273/HORTSCI.51.6.690
3. Jiang, Y.-L., Hsu, Y.-C., Yang, W.-J. (2022). The determination of pitaya shoot maturity relevant to the competence of receiving long day length induction by CPPU. Scientia Horticulturae 302: 111172. doi.org/10.1016/j.scienta.2022.111172
4. da Silva, L.G.M., et al. (2025). Effect of light supplementation on pitaya productivity and quality during the off-season. Technology in Horticulture 5: e022. doi.org/10.48130/tihort-0025-0018
5. Zhu, Y., Chang, J.-C. (2020). High temperature suppresses fruit/seed set and weight, and cladode regreening in red-fleshed 'Da Hong' pitaya (Hylocereus polyrhizus) under controlled conditions. HortScience 55(8): 1259–1264. doi.org/10.21273/HORTSCI15018-20
6. Taichung District Agricultural Improvement Station (1997). Flowering and fruit growth of pitaya (Hylocereus undatus). Annual Report 38: 293–299. worldveg.tind.io
7. Hong, C.-F., Zhang, S., Dutra, P.S.S., Gazis, R., Crane, J.H., Wasielewski, J. (2023). Stem and Fruit Canker of Dragon Fruit in South Florida. UF/IFAS PP355. doi.org/10.32473/edis-pp355-2019
8. Fullerton, R.A., Sutherland, P.A., Rebstock, R.S., Nguyễn Thanh Hiếu, Nguyễn Ngọc Anh Thư, Đặng Thùy Linh, Ngô Thị Kim Thanh, Nguyễn Văn Hòa. The life cycle of dragon fruit canker caused by Neoscytalidium dimidiatum and implications for control. Dragon Fruit Regional Network Initiation Workshop, FFTC: 71–79. fftc.org.tw (PDF)
9. Riska, et al. (2023). Stem canker of dragon fruit (Hylocereus polyrhizus): Neoscytalidium sp. is a pathogen of the disease and its control using sodium salt. Plant Protection Science 59(3): 245–255. doi.org/10.17221/112/2022-PPS
10. Phan Thị Thu Hiền (2019). The Dragon Fruit Export Challenge and Experiences in Vietnam. FFTC Agricultural Policy Platform. ap.fftc.org.tw
11. Japan MAFF Geographical Indication registry, No. 110: Binh Thuan Dragon Fruit (2021). pd.jgic.jp
12. Ngô Minh Dũng, Trương Thanh Hưng, Ngô Thị Lam Giang, Nguyễn Đoàn Thăng, Nguyễn Quang Thạch (2016). Xây dựng quy trình chiếu sáng thích hợp của đèn compact chuyên dụng điều khiển ra hoa cho cây thanh long. Tạp chí KH&CN Nông nghiệp Việt Nam 12(73): 59–66. tapchi.vaas.vn
13. Ngô Minh Dũng (2021). Compact fluorescent light manipulation to enhance off-season flowering for dragon fruit (Hylocereus undatus). Luận án tiến sĩ, Viện KHKT Nông nghiệp miền Nam. iasvn.org
14. Lê Văn Bé, Trương Hoàng Ninh, Nguyễn Đoàn Thăng, Nguyễn Thanh Thiện. Hiệu quả của ba loại bóng đèn compact và số giờ chiếu sáng đến sự ra hoa nghịch mùa cây thanh long. Kỷ yếu Hội thảo Quốc gia Khoa học Cây trồng lần 2: 644–650. iasvn.org (PDF)
15. Nguyễn Văn Kế (2008). Cây thanh long. Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao KH-CN, Đại học Nông Lâm TP.HCM. hcmuaf.edu.vn
16. Cục Bảo vệ thực vật (2023). Quy trình quản lý tổng hợp rệp giả hại cây thanh long theo hướng sinh học (TBKT 01-125:2023/BVTV). ppd.gov.vn (PDF)
17. Trần Thị Mỹ Hạnh, Nguyễn Thị Cẩm Giang, Nguyễn Văn Hòa, R. Muniappan (2018). Study on morphology, biology of Thrips palmi and efficiency of neem leaf extract on dragon fruit. Tạp chí KH&CN Nông nghiệp Việt Nam 1(3): 108–113. journal.vaas.vn (PDF)
18. Đặng Thị Kim Uyên, Trần Vũ Phến, Nguyễn Văn Hòa. Nghiên cứu lưu tồn nấm Colletotrichum spp. trong vườn trồng thanh long. Tạp chí KH&CN Nông nghiệp Việt Nam. tapchi.vaas.vn
19. Đặng Thị Kim Uyên, Trần Vũ Phến, Nguyễn Văn Hòa. Xác định nấm Colletotrichum truncatum gây bệnh thán thư trên thanh long. Tạp chí KH&CN Nông nghiệp Việt Nam. tapchi.vaas.vn
20. Hiền, N.T.T., Pereira, R., et al. (2019). Area-wide suppression of Bactrocera fruit flies in dragon fruit in Viet Nam. IPPC. ippc.int (PDF)
21. EVN (19/04/2017). Farmers and the power sector are mutually beneficial. evn.com.vn
22. Tạp chí Công Thương (10/07/2020). Ngành điện miền Nam quyết tâm giảm thiểu tai nạn về điện tại ĐBSCL. tapchicongthuong.vn
23. Vietnam+, TTXVN (15/10/2026). Từ tháng 11/2026–1/2027: El Nino tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh. vietnamplus.vn
24. Nông nghiệp và Môi trường (07/12/2023). Off-season dragon fruit production: enhancing quality to meet market demand. nongnghiepmoitruong.vn
25. VOH (08/12/2017). Xử lý thanh long ra hoa trái vụ bằng đèn. voh.com.vn
26. VnExpress (13/01/2018). 'Thủ phủ' trồng thanh long của Việt Nam. vnexpress.net
27. Vietnam+, TTXVN (10/12/2011). Có giải pháp an toàn cho trồng thanh long trái vụ. vietnamplus.vn
28. SGGP (13/10/2017). Cận cảnh ốc sên … "xứ sở thanh long". sggp.org.vn