Bọ xít muỗi chích đọt điều, sâu cuốn lá ăn lá lúa: cần thuốc hạ nhanh, giá vừa túi tiền?
VIFAST 5EC là thuốc trừ sâu dạng nhũ dầu của Vipesco chứa alpha-cypermethrin 5%, hoạt chất nhóm cúc tổng hợp (pyrethroid) tác động tiếp xúc và vị độc. Thuốc được đăng ký cho bọ xít muỗi trên điều, sâu cuốn lá và bọ trĩ trên lúa. Liều: lúa sâu cuốn lá 40–60 ml cho bình 25 lít, bọ trĩ 15–30 ml cho bình 25 lít; điều 380 ml cho phuy 200 lít. Cách ly 7 ngày.
Đăng Ký Sử Dụng Chính Thức (Theo Nhãn)
Mỗi dòng dưới đây là một cặp cây trồng – đối tượng đã đăng ký cho VIFAST 5EC chai 480 ml.
| Cây trồng | Liều | Đối tượng | Lượng nước | Thời điểm | Cách ly |
|---|---|---|---|---|---|
| Điều | 1–1,5 L/ha (0,19%) | Bọ xít muỗi | 380 ml/phuy 200 L | Khi cây ra đọt non, ra hoa, có vết chích đầu tiên | 7 ngày |
| Lúa | 1 L/ha | Sâu cuốn lá | 40–60 ml/bình 25 L; 400–600 L/ha | Sâu tuổi nhỏ, khi lá mới bị cuốn | 7 ngày |
| Lúa | 0,25–0,5 L/ha | Bọ trĩ | 15–30 ml/bình 25 L; 400–600 L/ha | Lúa mạ, khi đầu lá cuốn và có vệt bạc | 7 ngày |
Liều, lượng nước và cách ly lấy từ mặt sau chai 480 ml đang bán; phạm vi đăng ký đối chiếu Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam (Thông tư 75/2025/TT-BNNMT), số đăng ký 905/CNĐKT-BVTV.
Mặt trước chai 480 ml
Mặt sau: liều và cách ly
Gợi Ý Sử Dụng Thêm
Alpha-cypermethrin còn hay được hỏi cho bọ xít muỗi trên ca cao, sâu ăn lá trên rau màu và bọ xít hôi trên lúa. Những đối tượng này nằm ngoài danh mục đăng ký của VIFAST 5EC, nên trang này không đưa ra con số. Bà con gửi ảnh qua Zalo 096 994 2349 để đội ngũ Quốc Việt Agri xem và chia sẻ thông tin cùng bà con.
VIFAST 5EC Trị Sâu Gì?
VIFAST 5EC hạ gục côn trùng khi thuốc chạm vào thân hoặc khi sâu ăn phải lá dính thuốc. Thuốc không lưu dẫn, nên chỗ nào ướt thuốc thì chỗ đó được bảo vệ. Dưới đây là ba đối tượng đã đăng ký và cách nhận ra chúng sớm.
Bọ Xít Muỗi Hại Điều
Bọ xít muỗi (Helopeltis) chích hút đọt non, chồi hoa và trái non, để lại vết chích thâm đen, đọt khô cháy như bị lửa táp. Một tổng quan về cây điều trên Indian Journal of Agricultural Sciences (2016) ghi nhận năng suất có thể mất 40–50% trong năm dịch, và mật số cao nhất rơi vào tháng 11 đến tháng 2, đúng mùa cây ra đọt, ra hoa và đậu trái.
- Khi nào phun: lúc cây bắt đầu ra đọt non và ra hoa, khi thấy những vết chích thâm đầu tiên trên đọt.
- Phun ở đâu: phun ướt đều đọt non, chùm hoa và trái non; bọ xít muỗi trốn trong tán vào giữa trưa, nên phun sáng sớm hoặc chiều mát.
- Đọc thêm: bọ xít muỗi hại điều, ca cao, chè.
Sâu Cuốn Lá Trên Lúa
Sâu non nhả tơ cuốn dọc lá lúa thành ống rồi ăn phần thịt lá bên trong, để lại những vệt trắng dài. Lúa trong 40 ngày đầu tự bù lại được phần lá bị hại; giai đoạn cần giữ là lá đòng lúc lúa làm đòng đến trổ. Phun khi sâu còn tuổi nhỏ, lá mới bị cuốn, vì sâu lớn nằm sâu trong ống lá, thuốc tiếp xúc khó chạm tới. Xem sâu cuốn lá kháng thuốc và cách quản lý.
Bọ Trĩ Trên Lúa
Bọ trĩ rất nhỏ, chích hút làm lá lúa có vệt bạc, đầu lá cuốn vào trong và khô. Thời tiết khô, ruộng không giữ nước và lúa mạ là lúc bọ trĩ bùng phát. Trước khi phun, bà con kiểm tra nước ruộng: theo tài liệu Rice Doctor của IRRI, cho nước ngập ruộng 2 ngày đã hạn chế được bọ trĩ. Nếu vẫn còn mật số cao, phun VIFAST 5EC liều thấp 15–30 ml cho bình 25 lít. Xem cách nhận biết và trị bọ trĩ.
- Không lưu dẫn. Thuốc chỉ bảo vệ phần lá đã ướt thuốc, lá non ra sau lần phun không được bảo vệ. Cách khắc phục: phun kỹ đọt và mặt dưới lá; với bọ trĩ trên lúa cần thuốc lưu dẫn, dùng CONFIDOR 200SL (nhóm 4A).
- Diệt cả thiên địch trên ruộng lúa. Thuốc cúc phun sớm diệt cả nhện, bọ xít mù xanh vốn ăn rầy; tài liệu của ACIAR và Đại học Queensland cảnh báo nguy cơ rầy nâu bùng phát sau đó. Cách khắc phục: không phun trong 40 ngày đầu sau sạ, chỉ phun khi sâu cuốn lá vượt ngưỡng ở giai đoạn làm đòng.
- Rất độc với ong và cá. Theo cơ sở dữ liệu PPDB (Đại học Hertfordshire), chỉ 0,033 µg dính lên thân đã đủ gây hại cho một nửa số ong thử nghiệm (LD50), và nồng độ 0,0018 mg/L trong nước gây hại cho một nửa số cá hồi vân thử nghiệm (LC50). Cách khắc phục: không phun khi điều đang nở rộ giữa ngày, không phun gần ao cá, mương nước, không rửa bình xuống nguồn nước.
- Không trừ rầy nâu, nhện đỏ. Thuốc cúc không đăng ký và không phù hợp cho các đối tượng này. Cách khắc phục: gửi ảnh qua Zalo để chọn đúng nhóm thuốc.
- Không trị bệnh do nấm, vi khuẩn. Đọt điều khô do thán thư trông giống vết bọ xít muỗi. Cách khắc phục: nhìn kỹ vết chích thâm có viền; chưa chắc thì chụp ảnh gửi đội ngũ Quốc Việt Agri.
Chưa chắc con gì đang hại cây, bà con chụp ảnh đọt, lá và trái non rồi gửi Zalo 096 994 2349 trước khi mua thuốc.
VIFAST 5EC Cách Sử Dụng
Lúa: 40–60 ml cho bình 25 lít trị sâu cuốn lá, 15–30 ml cho bình 25 lít trị bọ trĩ, phun 400–600 lít nước cho một hecta. Điều: 380 ml cho phuy 200 lít.
Bước 1 · Đong thuốc
Dùng ca có vạch đong đúng số ml cho bình; không ước lượng bằng nắp chai.
Bước 2 · Pha vào bình
Cho nửa bình nước, đổ thuốc vào, khuấy đều thành dung dịch trắng sữa, rồi thêm nước cho đủ.
Bước 3 · Phun đúng chỗ
Lúa: phun đều tầng lá trên, nơi sâu cuốn lá. Điều: phun ướt đọt non, chùm hoa, trái non. Phun sáng sớm hoặc chiều mát.
Bước 4 · Kiểm tra sau 3 ngày
Nếu sâu còn nhiều, không tăng liều và không phun lại thuốc cúc; đổi sang thuốc khác nhóm (xem phần luân phiên).
Thứ tự pha chung với thuốc khác: Cách pha thuốc bảo vệ thực vật đúng cách.
Vì Sao VIFAST 5EC Hiệu Quả
Alpha-cypermethrin giữ các cửa kênh natri trên dây thần kinh côn trùng mở lâu hơn bình thường, tín hiệu thần kinh phát liên tục, con sâu co giật rồi tê liệt. Vì vậy thuốc hạ gục nhanh ngay sau khi chạm. Alpha-cypermethrin là dạng tinh lọc của cypermethrin, chỉ giữ lại cặp đồng phân có hoạt tính cao, nên lượng hoạt chất 5% đã đủ hiệu lực ở liều thấp.
Ưu điểm 1 · Hạ gục nhanh
Tác động tiếp xúc và vị độc, sâu ngừng ăn sớm sau khi trúng thuốc.
Ưu điểm 2 · Liều thấp, chai 480 ml dùng được nhiều bình
Trị bọ trĩ lúa chỉ 15–30 ml cho bình 25 lít.
Ưu điểm 3 · Sản xuất tại Việt Nam
Vipesco sản xuất và phân phối tại Nhà máy Nông dược Bình Dương.
Thời Gian Cách Ly VIFAST 5EC
Cách ly 7 ngày cho cả lúa và điều: ngưng phun ít nhất 7 ngày trước khi thu hoạch.
Cách Giữ VIFAST 5EC Hiệu Quả Qua Nhiều Vụ
Ủy ban Hành động Kháng thuốc trừ sâu IRAC xếp alpha-cypermethrin vào nhóm 3A cùng cypermethrin, lambda-cyhalothrin, deltamethrin và permethrin. Đổi từ VIFAST sang một thuốc cúc khác, ví dụ FM TOX 50EC hay MOTOX 5EC (cũng alpha-cypermethrin), không phải là luân phiên.
- Mỗi lứa sâu một nhóm. Lứa sâu cuốn lá kế tiếp dùng nhóm 6 (emamectin) hoặc nhóm 14 (cartap).
- Không tăng liều khi thấy sâu giảm chậm; đổi nhóm.
- Ghi sổ: ngày phun, tên thuốc, nhóm IRAC.
EMA SINH HỌC QVA 10.08 (emamectin, nhóm 6)
Cơ chế khác hẳn thuốc cúc, thấm vào lá nên trúng cả sâu nằm trong ống lá cuốn. Đối tác luân phiên cho sâu cuốn lá trên lúa.
Xem sản phẩm →PADAN 95SP (cartap, nhóm 14)
Thuốc lưu dẫn trừ sâu cuốn lá, sâu đục thân trên lúa, khác nhóm với VIFAST.
Xem sản phẩm →CONFIDOR 200SL (imidacloprid, nhóm 4A)
Lưu dẫn lên đọt non, dùng cho bọ trĩ trên lúa khi cần bảo vệ cả lá mới ra.
Xem sản phẩm →VIFAST 5EC Và Cypermethrin 25EC Khác Nhau Thế Nào?
Cypermethrin là hỗn hợp nhiều đồng phân, trong đó chỉ một phần có hoạt tính mạnh. Alpha-cypermethrin là phần hoạt tính cao được tách ra, nên VIFAST 5EC chỉ cần 5% hoạt chất trong khi cypermethrin thường là 10% hoặc 25%. So sánh chi tiết: Cypermethrin 25EC, 10EC và alpha 5EC khác nhau thế nào.
Phun Bọ Xít Muỗi Cho Điều Mùa Ra Hoa 2026-27
Điều ở Bình Phước, Đồng Nai và Tây Nguyên ra đọt và ra hoa từ khoảng tháng 11 đến tháng 2, cũng là lúc bọ xít muỗi lên cao điểm. Bà con đi vườn mỗi tuần từ khi cây nhú đọt, phun khi thấy vết chích đầu tiên, và tránh phun giữa trưa khi ong đang làm việc trên hoa. Đọc thêm: bọ xít muỗi hại điều.
An toàn & bảo hộ. Mang găng tay, khẩu trang, kính và áo dài tay khi pha và phun. Không ăn uống, hút thuốc khi phun. Rất độc với ong, cá và động vật thủy sinh: không phun khi hoa đang nở rộ giữa ngày, không phun gần ao cá, mương nước, không đổ nước rửa bình ra nguồn nước. Nếu bị dính vào mắt hoặc nuốt phải, rửa sạch và mang nhãn thuốc đến cơ sở y tế gần nhất. Cất chai xa trẻ em, thức ăn. Cách ly 7 ngày. An toàn nếu dùng đúng liều, đúng cách ly và có đồ bảo hộ.
Tìm Hiểu Sâu Về Alpha-Cypermethrin
Thuốc cúc tổng hợp bắt nguồn từ pyrethrin, chất tự nhiên trong hoa cúc trừ sâu. Pyrethrin tự nhiên phân hủy rất nhanh ngoài nắng, nên các nhà hóa học tổng hợp ra những phân tử bền hơn; cypermethrin là một trong số đó. Alpha-cypermethrin, dạng tinh lọc chỉ giữ cặp đồng phân hoạt tính cao, được đưa ra thị trường khoảng năm 1985 (PPDB).
Thuốc tiếp xúc và vị độc, không lưu dẫn, nên cách phun quyết định hiệu quả. Trên điều, một nghiên cứu đồng ruộng ở Konkan, Ấn Độ (Journal of the Indian Society of Coastal Agricultural Research, 2016) cho thấy lambda-cyhalothrin, thuốc cùng nhóm 3A, giữ tỷ lệ hại do bọ xít muỗi ở mức thấp nhất, 1,68%. Chúng tôi chưa tìm thấy thí nghiệm công bố riêng cho alpha-cypermethrin trên bọ xít muỗi; kết quả trên là của thuốc cùng nhóm.
Thuốc cúc mạnh trên sâu, nhưng cũng mạnh trên thiên địch: trên ruộng lúa, dùng đúng lúc quan trọng hơn dùng nhiều.
Thí nghiệm của IRRI trên giống IR62 và IR64 (tạp chí Insects, 2022) ghi nhận cypermethrin giảm được mật số rầy nâu khi phun sau khi rầy đã vào ruộng, nhưng thuốc cúc cũng có thể làm rầy khỏe hơn và phun deltamethrin lặp lại làm giảm tính kháng rầy của giống lúa. Đó là lý do bà con giữ VIFAST cho đúng đối tượng đăng ký, đúng giai đoạn.
Kết Luận
Quay lại câu hỏi đầu trang: cần thuốc hạ nhanh bọ xít muỗi trên điều và sâu cuốn lá trên lúa, giá vừa phải? VIFAST 5EC làm được việc đó khi phun đúng lúc sâu non, bọ xít mới chích, phun ướt đúng chỗ, và đổi nhóm ở lứa kế tiếp. Dùng như vậy, chai thuốc giá mềm giữ được hiệu lực lâu dài trên vườn và ruộng của bà con.
Nguồn Tham Khảo
- IRAC (2019). Mode of Action Classification brochure, 6th ed. irac-online.org (PDF)
- University of Hertfordshire, AERU. Pesticide Properties DataBase: alpha-cypermethrin. sitem.herts.ac.uk
- Saroj P.L., Bhat P.S., Srikumar K.K. (2016). Tea mosquito bug on cashew: a review. Indian Journal of Agricultural Sciences 86(2): 151–162. doi.org/10.56093/ijas.v86i2.55868
- Zote V.K. et al. (2016). Journal of the Indian Society of Coastal Agricultural Research 34(2). epubs.icar.org.in
- Horgan F.G., Peñalver-Cruz A. (2022). Insects 13(2): 106. doi.org/10.3390/insects13020106
- Pacific Pests, Pathogens & Weeds (ACIAR, University of Queensland). Rice leaf folder. apps.lucidcentral.org
- IRRI, ACIAR, University of Queensland. Rice Doctor: Thrips.
Đội Chuyên Môn Quốc Việt Agri
Bà con cần hỏi thêm?
Chụp ảnh đọt, lá hoặc con sâu đang gặp rồi gửi qua Zalo, đội ngũ Quốc Việt Agri xem và chia sẻ thông tin cùng bà con.
Nhắn Zalo · 096 994 2349Phản hồi sớm nhất sau khi đội ngũ Quốc Việt Agri nhận tin · 6:00–20:00
Trụ sở: 383/1 Bà Hạt, Phường Vườn Lài, TP.HCM
Fulfillment Center Sài Gòn: 02 Hoa Hồng, Phường Cầu Kiệu, TP.HCM
